اگر هنوز یک Exchange 2013 در اتاق سرورتان روشن است، این صفحه برای شماست. اگر هم دارید Exchange یاد میگیرید، باز هم برای شماست، چون نسخهها عوض شدهاند ولی اسکلت Exchange همان است که در 2013 شکل گرفت. این صفحه حالا جای چهار مقالهی قدیمی سایت دربارهی Exchange 2013 را گرفته است: معرفی برنامه، روشهای نصب و نقشها، نسخهها و سختافزار، و دورهی آموزشی. همه را یکجا آوردهایم، با یک تفاوت بزرگ: یک «نقشهی خروج» برای وقتی که هنوز روی 2013 ماندهاید.
کارت وضعیت: Exchange امروز کجاست؟
| Exchange 2013 | پشتیبانیاش ۱۱ آوریل ۲۰۲۳ تمام شد. هیچ وصلهی امنیتی نمیگیرد. |
| Exchange 2016 و 2019 | پشتیبانی عادی ۱۴ اکتبر ۲۰۲۵ تمام شد. مایکروسافت برای سازمانهایی که برای مهاجرت وقت بیشتری میخواستند، بهروزرسانی امنیتی تمدیدی پولی (ESU) گذاشت که دورهی دومش تا پایان اکتبر ۲۰۲۶ بود. |
| Exchange Server SE | نسخهی اشتراکی جانشین، از ۱ ژوئیهی ۲۰۲۵. از نظر فنی ادامهی 2019 است؛ تفاوت اصلی در لایسنس اشتراکی و چرخهی پشتیبانی دائمی است. |
| Exchange Online | نسخهی ابری در Microsoft 365؛ مایکروسافت سرور را نگه میدارد و شما فقط کاربران و تنظیمات را مدیریت میکنید. |
چرا اینقدر جدی است؟ Exchange روی اینترنت باز است، چون کاربران از بیرون ایمیل میخوانند. در ۲۰۲۱ حملههای ProxyLogon و ProxyShell دهها هزار سرور Exchange وصلهنشده را در دنیا گرفتند. Exchange 2013 همهی ضعفهایی را که از ۲۰۲۳ به بعد کشف شده باز دارد. روشن نگه داشتنش روی اینترنت یعنی منتظر حادثه بودن.
Exchange چیست و چه کاری میکند؟
Exchange Server سرور ایمیل و تقویم سازمانی مایکروسافت است: صندوق نامهی هر کاربر، تقویم و جلسهها، مخاطبین، پوشههای مشترک، و قوانین ارسال و دریافت ایمیل. کاربران با Outlook، مرورگر (Outlook on the web) یا گوشی (ActiveSync) به آن وصل میشوند، و Exchange برای شناسایی کاربران کاملاً به Active Directory تکیه دارد؛ اینکه دامین و AD چطور کار میکنند را در دامین ویندوز از درون گفتهایم.
سه راه داشتن Exchange
| داخل سازمان (On-premises) | سرور در اتاق سرور خودتان. کنترل کامل، ولی نگهداری، وصله، بکاپ و امنیت هم کاملاً با شماست. |
| ابری (Exchange Online) | بدون سرور؛ مایکروسافت زیرساخت را میگرداند. هزینهی ماهانه به ازای هر کاربر. |
| ترکیبی (Hybrid) | بخشی از صندوقها داخل سازمان و بخشی در ابر، با یک دفترچهی آدرس مشترک. رایجترین مسیر مهاجرت تدریجی به ابر. |
از 2013 تا امروز: نقشها چطور ساده شدند
این مهمترین درسی است که از Exchange 2013 مانده است:
- Exchange 2010: پنج نقش جدا داشت؛ از جمله Client Access، Hub Transport، Mailbox، Unified Messaging و Edge Transport. طراحی سرورها پیچیده بود.
- Exchange 2013: نقشها را به دو تا کم کرد: Client Access (دروازهی بیوضعیتی که اتصال کاربران را میگیرد) و Mailbox (که صندوقها، انتقال پیام و بانک اطلاعات را دارد)، بهعلاوهی Edge Transport اختیاری در لبهی شبکه.
- Exchange 2016، 2019 و SE: یک قدم جلوتر رفتند: فقط نقش Mailbox (که Client Access را هم در خودش دارد) و Edge Transport اختیاری. همهی سرورها یکساناند و طراحی خیلی سادهتر شده است.
بقیهی اسکلت از 2013 تا امروز تقریباً همان است: DAG برای نگه داشتن چند نسخه از بانکهای اطلاعات صندوقها روی چند سرور، Autodiscover برای تنظیم خودکار Outlook، Exchange Admin Center در مرورگر، و Exchange Management Shell (پاورشل) برای همهی کارهای جدی.
سختافزار و طراحی، به زبان امروز
جدولهای سختافزار Exchange 2013 دیگر به کار نمیآیند؛ ولی منطق طراحی همان است:
- حافظه مهمترین منبع است: Exchange برای سرعت، بخش زیادی از بانک اطلاعات را در حافظه نگه میدارد. حداقلها را از مستندات رسمی نسخهی خودتان بگیرید و با ابزار محاسبهی ظرفیت مایکروسافت (Exchange Server Role Requirements Calculator) طراحی کنید.
- دیسک را برای تعداد و اندازهی صندوقها و رشد چندساله حساب کنید: بانکهای اطلاعات و لاگها روی دیسکهای جدا.
- دستکم دو سرور در DAG: با یک سرور، هر بهروزرسانی یا خرابی یعنی قطعی ایمیل کل سازمان.
- ماشین مجازی هم مجاز است: Exchange روی Hyper-V و VMware پشتیبانی میشود، با رعایت قواعد مایکروسافت؛ مثلاً حافظهی پویا برایش خاموش باشد. اصول مجازیسازی را در مجازیسازی چیست ببینید.
نقشهی خروج از Exchange 2013
یک نکتهی مهم که خیلیها را غافلگیر میکند: Exchange SE فقط کنار Exchange 2016 CU23 یا 2019 CU14 و بالاتر نصب میشود. یعنی از 2013 نمیشود مستقیم به SE رفت. دو مسیر دارید:
| مسیر ۱: میمانید داخل سازمان | Exchange 2019 (آخرین CU) را کنار 2013 نصب کنید، صندوقها و تنظیمات را منتقل کنید، 2013 را درست از سازمان حذف کنید (نه فقط خاموش)، و بعد 2019 را درجا به SE ارتقا دهید. |
| مسیر ۲: به ابر میروید | با یک سرور میانی پشتیبانیشده Hybrid بسازید، صندوقها را به Exchange Online منتقل کنید، و در نهایت فقط ابزارهای مدیریتی لازم را داخل سازمان نگه دارید. |
در هر دو مسیر، قبل از شروع یک بکاپ کامل و آزموده از سرورها و Active Directory بگیرید؛ اینکه بکاپ آزموده یعنی چه را در بکاپ سرور در سه سناریوی فاجعه آوردهایم. اگر صندوق یا کاربری اشتباهی پاک شد، دفترچهی اورژانس Active Directory به کارتان میآید.
پرسشهای رایج
یادگرفتن Exchange 2013 هنوز فایدهای دارد؟
Exchange SE فرق فنی بزرگی با 2019 دارد؟
برای یک شرکت پنجاهنفره، Exchange داخلی بهتر است یا ابری؟
از 2013 تا SE، یک اسکلت
Exchange 2013 دیگر وصله نمیگیرد و باید جایش را به 2019/SE یا Exchange Online بدهد. نقشها سادهتر شدهاند، ولی DAG، Autodiscover و پاورشل هماناند. نصب، پیکربندی و مدیریت Exchange امروزی را در دورهی Exchange Server 2019 یاد بگیرید.
