Packet Tracer یا GNS3؟ راهنمای انتخاب شبیهساز شبکه سیسکو و نصب از منبع رسمی
دانشجوی CCNA که تازه شروع کرده یک سؤال تکراری دارد: Packet Tracer یا GNS3؟ جواب کوتاه این است که این دو رقیب هم نیستند؛ یکی «شبیهساز» است و دیگری «امولاتور»، و هر کدام برای مرحلهی خاصی از یادگیری ساخته شدهاند. این مقاله کمکتان میکند در پنج دقیقه تصمیم بگیرید، نسخهی درست را از منبع رسمی بگیرید و اولین تمرین را همین امروز اجرا کنید.
تفاوت اصلی در یک جمله
Packet Tracer رفتار تجهیزات سیسکو را شبیهسازی میکند؛ یعنی نرمافزاری است که وانمود میکند روتر است. GNS3 سیستمعامل واقعی تجهیزات را اجرا میکند؛ یعنی روتر داخل آن همان نرمافزاری را دارد که روی دستگاه واقعی هست. نتیجه: Packet Tracer سبک و ساده است ولی همهی دستورها را ندارد؛ GNS3 واقعیتر است ولی سختافزار قویتر و فایلهای سیستمعامل (Image) میخواهد.
چهار گزینه، کنار هم
| Cisco Packet Tracer | رایگان با حساب Cisco Networking Academy. نسخهی ۹ در اکتبر ۲۰۲۵ منتشر شد و روی ویندوز ۱۰ و ۱۱، مکاواس ۱۲ به بعد و اوبونتو ۲۲٫۰۴ و ۲۴٫۰۴ اجرا میشود. بهترین انتخاب برای نتورک پلاس و CCNA. |
| GNS3 | رایگان و متنباز. آخرین نسخهی پایدار ۳٫۰٫۶ (ژانویهی ۲۰۲۶). تجهیزات سیسکو، میکروتیک، فایروالها و لینوکس را با Image واقعی اجرا میکند. برای CCNP و سناریوهای چندبرندی. |
| EVE-NG و PNETLab | مثل GNS3 با Image واقعی کار میکنند ولی از داخل مرورگر مدیریت میشوند. نسخهی رایگان (Community) برای آزمایشگاه شخصی کافی است. |
| Cisco Modeling Labs Free | نسخهی رایگان ابزار رسمی سیسکو؛ همراه با Imageهای قانونی سیسکو، ولی حداکثر ۵ دستگاه همزمان روشن میشود. |
کدام را انتخاب کنم؟ سه موقعیت
«تازه نتورک پلاس یا CCNA را شروع کردهام و لپتاپم معمولی است.» Packet Tracer. کمحجم است، روی هر سیستمی اجرا میشود و تمرینهای رسمی آکادمی سیسکو هم برای همین ساخته شدهاند.
«CCNP میخوانم یا میخواهم سیسکو و میکروتیک و فایروال را در یک سناریو ببینم.» GNS3 یا EVE-NG. اینجا Packet Tracer کم میآورد، چون خیلی از دستورهای پیشرفته را ندارد.
«میخواهم دقیقاً همان رفتار IOS واقعی را ببینم و دنبال Image قانونی هستم.» Cisco Modeling Labs Free؛ به شرطی که سناریوی شما با پنج دستگاه جمع شود.
نصب درست؛ و یک هشدار
- Packet Tracer را فقط از سایت رسمی Cisco Networking Academy و با حساب کاربری خودتان بگیرید. نسخههایی که در سایتهای دیگر بهصورت فایل فشرده دستبهدست میشوند ممکن است قدیمی یا آلوده باشند.
- GNS3 را از سایت رسمی gns3.com یا صفحهی رسمی پروژه در GitHub بگیرید. روی ویندوز و مک، نصب ماشین مجازی GNS3 VM کنار برنامه اجرای دستگاهها را خیلی پایدارتر میکند.
- GNS3 و EVE-NG خودشان Image سیسکو ندارند؛ باید Image قانونی خودتان را اضافه کنید.
اولین تمرین: دو شبکه، دو روتر، یک مسیر
این تمرین کوچک در Packet Tracer ده دقیقه وقت میگیرد و پایهی مسیریابی را نشان میدهد:
- دو روتر و دو کامپیوتر بگذارید؛ هر کامپیوتر به یک روتر وصل شود و دو روتر هم به هم.
- به شبکهی کامپیوتر اول 192.168.1.0/24، به شبکهی کامپیوتر دوم 192.168.2.0/24 و به لینک بین روترها 10.0.0.0/30 بدهید.
- روی هر کامپیوتر، آیپی روتر خودش را بهعنوان Gateway تنظیم کنید.
- Ping بگیرید؛ کار نمیکند، چون هیچ روتری شبکهی آنطرف را نمیشناسد.
- روی روتر اول بنویسید ip route 192.168.2.0 255.255.255.0 10.0.0.2 و روی روتر دوم مسیر برگشت را اضافه کنید. حالا Ping جواب میدهد.
همین تمرین را بعداً با OSPF بهجای مسیر دستی تکرار کنید تا تفاوت مسیریابی پویا را ببینید.
آموزش فارسی هر کدام
- Packet Tracer: مقدماتی و پیشرفته
- GNS3: مقدماتی و پیشرفته
- شبکهسازی حرفهای با EVE-NG و شبیهساز شبکه PNETLab
اینکه هر شبیهساز در کدام مرحلهی مسیر سیسکو به کار میآید، در نقشه راه متخصص سیسکو آمده است.
پرسشهای رایج
برای آزمون CCNA، Packet Tracer کافی است؟
GNS3 چقدر سختافزار میخواهد؟
میکروتیک را هم میشود در این شبیهسازها تمرین کرد؟
از کجا شروع کنیم؟
اگر تازهکار هستید، امروز Packet Tracer را از سایت رسمی سیسکو نصب کنید و تمرین دو روتر را اجرا کنید. وقتی به CCNP یا سناریوهای چندبرندی رسیدید، سراغ GNS3 یا EVE-NG بروید.
دیدگاهتان را بنویسید