VoIP بعد از Elastix؛ برگه‌ی طراحی سانترال تحت شبکه و چک‌لیست امنیت (Issabel، FreePBX، 3CX)
سال ۲۰۱۵ که این صفحه نوشته شد، راه‌اندازی VoIP و سانترال تحت شبکه در ایران تقریباً یعنی Elastix. اواخر ۲۰۱۶ ماجرا عوض شد: شرکت 3CX پروژه‌ی Elastix را خرید و نسخه‌های قبلی از دسترس خارج شدند. اگر هنوز یک Elastix در اتاق سرورتان روشن است، یا می‌خواهید برای یک شرکت سانترال تحت شبکه راه بیندازید، این صفحه یک «برگه‌ی طراحی سانترال» است: از انتخاب پلتفرم تا چیزهایی که بیشتر از همه فراموش می‌شوند.
Elastix کجا رفت؟
Elastix خودش موتور تلفن نبود؛ یک بسته‌ی آماده بود که Asterisk (موتور متن‌باز تلفن) را با یک رابط مدیریتی وب و ابزارهای جانبی کنار هم می‌گذاشت. بعد از خریده شدن آن توسط 3CX، جامعه‌ی کاربران چند راه پیش گرفت:
| Issabel | انشعاب متن‌باز Elastix که جامعه‌ی کاربرانش ادامه دادند. ظاهر و منطقش برای کسی که با Elastix کار کرده آشناست. |
| FreePBX | رابط مدیریتی محبوب Asterisk از شرکت Sangoma، با بزرگ‌ترین جامعه‌ی کاربری و ماژول‌های تجاری اختیاری. |
| 3CX | سانترال تجاری با معماری متفاوت؛ جایگزین مستقیم Elastix نیست و تنظیماتش از صفر انجام می‌شود. |
| Asterisk خام | برای کسی که می‌خواهد همه‌چیز را با فایل‌های پیکربندی خودش بسازد؛ انعطاف بیشتر، زحمت بیشتر. |
| سانترال ابری | سروری در شرکت نیست و سرویس‌دهنده همه‌چیز را نگه می‌دارد؛ مناسب شرکت‌های کوچک بدون نیروی فنی. |
اگر هنوز Elastix دارید: سیستمی که سال‌هاست به‌روزرسانی امنیتی نگرفته، روی شبکه‌ای که به اینترنت وصل است، یک خطر واقعی است. مهاجرت به Issabel یا FreePBX را در برنامه بگذارید و تا آن روز، دسترسی به آن را از بیرون شبکه کاملاً ببندید.
برگه‌ی طراحی: قبل از نصب، این‌ها را روی کاغذ بیاورید
فرض کنید شرکتی ۲۰ نفره می‌خواهد سانترال قدیمی‌اش را با سانترال تحت شبکه عوض کند. قبل از هر نصبی، این جدول را پر کنید:
| داخلی‌ها | چند داخلی، با چه شماره‌گذاری؟ کدام‌ها گوشی رومیزی (IP Phone) می‌خواهند و کدام‌ها نرم‌افزار روی موبایل یا کامپیوتر (Softphone)؟ |
| خطوط شهری | خط آنالوگ معمولی دارید یا ترانک SIP از اپراتور؟ برای خط آنالوگ به یک گیت‌وی FXO نیاز دارید. |
| منشی تلفنی و صف | پیام خوشامد، منوی «برای واحد فروش ۱ را بگیرید» (IVR) و صف انتظار برای واحدهای پرتماس. |
| ضبط مکالمه | اگر لازم است، فضای ذخیره‌سازی و مدت نگهداری را از اول حساب کنید و قوانین اطلاع‌رسانی به تماس‌گیرنده را رعایت کنید. |
| شبکه | یک VLAN جدا برای صدا، QoS برای اولویت دادن به ترافیک صوتی، و سوئیچ PoE که برق گوشی‌ها را از همان کابل شبکه بدهد. |
| برق اضطراری | اگر برق برود، سرور سانترال و سوئیچ PoE باید روی UPS باشند؛ وگرنه همه‌ی تلفن‌ها با هم خاموش می‌شوند. |
چک‌لیست امنیت: جلوی قبض نجومی را بگیرید
رایج‌ترین حادثه در سانترال‌های تحت شبکه «کلاهبرداری تلفنی» است: کسی از بیرون وارد سانترال می‌شود و با خطوط شما به مقصدهای گران بین‌المللی زنگ می‌زند. معمولاً هم شب‌ها و آخر هفته‌ها، که کسی متوجه نمی‌شود.
- پورت SIP را بی‌دلیل برای کل اینترنت باز نکنید. اگر کاربر بیرونی دارید، با VPN وصل شود یا فقط IPهای مشخص اجازه داشته باشند. اگر پورتی را روی روتر باز کرده‌اید، رفع مشکل پورت فوروارد در میکروتیک نشان می‌دهد این قانون‌ها دقیقاً چه می‌کنند.
- برای هر داخلی رمز طولانی و تصادفی بگذارید؛ هرگز رمز را با شماره‌ی داخلی یکی نکنید.
- تماس بین‌المللی را به‌طور پیش‌فرض ببندید و فقط برای داخلی‌هایی که واقعاً لازم دارند باز کنید.
- ابزاری مثل Fail2ban را فعال کنید تا IPهایی که پشت سر هم رمز اشتباه می‌زنند مسدود شوند.
- سیستم را به‌روز نگه دارید و گزارش تماس‌ها را هر هفته نگاه کنید؛ یک تماس عجیب ساعت سه صبح، زنگ خطر است.
یاد گرفتن: از کجا شروع کنیم؟
مفهوم‌های پایه، یعنی SIP، داخلی، ترانک، Dialplan و IVR، در همه‌ی این پلتفرم‌ها یکی است. دوره‌ی Cisco VoIP و Asterisk همین پایه‌ها را آموزش می‌دهد. برای پلتفرم امروز، دوره‌ی Issabel ICAE را ببینید. اگر هنوز با Elastix کار می‌کنید و می‌خواهید سیستم موجود را بشناسید، دوره‌ی Elastix 4 و 5 هم هست. زیرساخت شبکه‌ی این پروژه را در راه‌اندازی شبکه‌ی دفتر از صفر ببینید.
پرسش‌های رایج
گوشی‌های آنالوگ قبلی را می‌شود نگه داشت؟
تنظیمات Elastix را می‌شود به Issabel یا FreePBX منتقل کرد؟
گوشی IP بخرم یا Softphone کافی است؟
یک سانترال امن از روز اول
پلتفرم را بر اساس نیروی فنی‌تان انتخاب کنید، برگه‌ی طراحی را قبل از نصب پر کنید و چک‌لیست امنیت را جدی بگیرید. اگر می‌خواهید سانترال را عملی و به فارسی راه بیندازید، دوره‌ی Issabel برای همین ساخته شده است.
عالی
سلام امکان خرید این مجموعه هم هست ؟ جایی قید نکردین
متشکرم
ممنون بابت دوره های استاد یوسفی و مطالب کاربردی ایشون ….
سلام خسته نباشید خیلی خیلی ممنون بابت آموزش های عالی که در اختیار ما قرار دادید.شرمنده فیلم هایی که برا دوره ccna گذاشتین رایگان هم هست به صورت کامل هست این ویدیوهابی که گذاشتین کامل اون دوره رو تدریس میکنه یا بخشی از دوره ها رو هم نزاشتین باید پول بریزیم
مرسی از فیلمهای خوبتون …
تدریس استاد یوسفی خیلی عالی است .